canonvandezeedijk.amsterdam

3. ‘Ladies and gentlemen: “We’ve got it!” ‘(8-8-’16)

De zoektocht duurde voort, maar het ‘ideaalbeeld’ konden we maar niet vinden. Het ‘ideaalbeeld’ dat wij zochten bestond uit een perceel dat één gevel breed moest zijn, dat – criterium 1 – tijdens zoveel mogelijk sleutelperiodes een rol had gespeeld en dat – dus criterium 2 – in het beste geval in de laatste 100 jaar een aantal keer van vorm was veranderd. We hebben net zo lang gezocht, totdat er eigenlijk niet één pand meer overbleef.

Nou ja – behalve die fantastische Chinese tempel natuurlijk, maar daar kun je met goed fatsoen je ‘canon-zoektocht’ niet mee beginnen. ‘Hoezo?’, denkt u nu misschien – en op die vraag weten wij het antwoord inmiddels ook niet meer…

…dús… toch eens kijken hoe de geschiedenis van de plek waar de tempel nu staat eruit heeft gezien…

En wat blijkt? Er heeft precies op de plek waar de tempel nu staat een klooster gestaan in de middeleeuwen…:

Cellezustersklooster3

Het Cellezustersklooster – dateert van 1475, hier waarschijnlijk uitgewerkt op basis van de houtsnede van Cornelis Anthonisz uit 1544

 

Het Cellezustersklooster is een katholiek klooster geweest en heeft als klooster vanaf het einde van de middeleeuwen tot in de 17e eeuw op de Zeedijk gestaan. Prachtig… maar wat is er dan mee gebeurd nadat de percelen van het klooster opnieuw waren verpacht? Nu wordt het moeilijk. We waren al gewaarschuwd dat het Stadsarchief eigenlijk ‘vrij weinig’ bouwtekeningen heeft van de panden die door de eeuwen heen aan de Zeedijk hebben gestaan. De reden daarvoor is gelegen in het gegeven dat het pas vanaf de tweede helft van de 19e eeuw verplicht wordt om een bouwtekening over te leggen bij (de voorlopers van) de Dienst Bouw- en Woningtoezicht. Toch hebben we ook daar een paar interessante tekeningen en informatie gevonden.

De tempel is gebouwd op de voormalige percelen 106 tot en met 116. Hoewel nummer 112 vanuit bouwhistorisch opzicht het meest interessant was (het heeft als gevel een stuk zijmuur van het oorspronkelijke klooster), konden we daar eigenlijk niet zo heel veel informatie over vinden. Op nummer 114 hebben meerdere joodse Amsterdammers gewoond en zijn ook meerdere joodse winkels gevestigd geweest; dat perceel vertelt dus veel meer het verhaal van de joodse Amsterdammers.

zeedijk106-116

Zeedijk met van links naar rechts de nummers 116 tot en met 104

 

Op nummer 112 heeft tot het eind van de Tweede Wereldoorlog een pand gestaan waarvan de gevel bestond uit een overblijfsel van de zijmuur van het Cellezustersklooster. Links daarvan op nummer 114 zijn in het dubbele pand links waarschijnlijk een kledingzaak of schoenverkoper te zien en rechts een ‘Vleeschhouwerij’.

…en dan blijkt dat die panden allemaal aan het einde of iets na de oorlog zijn gesloopt – het laatste in 1954. Op de open plek – die al vroeg bekend werd als ‘De Puinhoop’ – wordt in 1955 één van de beroemde speelplaatsen van Aldo van Eyck aangelegd. Een foto van die speelplaats van eind vijftiger jaren geeft in zwart-wit perfect de keurige tijd van de Wederopbouw weer:

zeedijk_L01

De speelplaats op de Zeedijk in of na 1958

 

Die keurige speelplaats is lange tijd functioneel, totdat in de zestiger jaren de atmosfeer in Amsterdam en zeker op de Zeedijk sterk omslaat. Als begin zeventiger jaren de tijd van de heroïneproblematiek aanbreekt wordt bovendien de speelplaats niet alleen meer door kinderen bezocht, maar ook door junkies.

 

Er wordt nog een poging gedaan om de verloederde speeltuin een ‘make-over’ te geven en in 1979 schilderen de Amsterdamse kunstenaars Griepink en Hamers er hun exotische dieren, waarvan de olifant het meest in het oog springt.

1000

De speelplaats in 1980?

 

…maar de speeltuin verliest meer en meer zijn functie op de steeds ruiger wordende Zeedijk. Intussen is er in de Chinese gemeenschap een idee ontstaan: zouden zij er niet iets van een gebedshuis mogen bouwen?

Na jaren lobbyen gaat de gemeente overstag. Ja – de Chinese gemeenschap mag een tempel bouwen en in 1997 start de bouw. Als de tempel af is, opent koningin Beatrix in 2000 met veel bekijks het nieuwe gebedshuis – de grootste Boeddhistische tempel gebouwd in Chinese ‘Paleisstijl’ in heel Europa.

…en precies dát is het verhaal waar we mee aan de slag gaan! Gevónden! We gaan aan de slag met de tempel, of eigenlijk met de percelen waar de huidige tempel op staat.

tempel