canonvandezeedijk.amsterdam

2. Het vinden van een geschikt pand (7-8-’16)

Nu we de panden op de Zeedijk in ieder geval als abstracte volumes kunnen weergeven, is het tijd om een pand uit te werken. De Academie voor Geschiedkundig Onderwijs heeft namelijk een bescheiden subsidie van de gemeente ontvangen, met het doel de geschiedenis van één pand zo volledig mogelijk uit te werken.

Wat voor pand moet dat dan zijn? Nou – zo was het idee… een belangrijk criterium is dat het een pand moet zijn dat tijdens alle, of in ieder geval tijdens zoveel mogelijk, ‘sleutelperiodes’ in de geschiedenis van de Zeedijk een rol heeft gespeeld. Het moet dus een pand zijn waar iets interessants is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog, dat in de zestiger jaren – de tijd van Haring Arie – een rol heeft gespeeld, dat tijdens de periode van de heroïne-problematiek een rol heeft gespeeld en als het even kan ook nog iets met gays te maken heeft …en van dat soort panden zijn er natuurlijk een heleboel, op de Zeedijk.

Ze waren dan toch wel erg moeilijk te vinden, die panden, maar na veel onvruchtbare bezoeken aan het Stadsarchief, vonden we toch een pand dat inderdaad tijdens de meeste ‘sleutelperiodes’ een rol had gespeeld – en dat was het unieke pand aan de Zeedijk nummer 1! Aan het eerste criterium was in ieder geval voldaan!

Zeedijk 1 ergens tussen 1910 en 1920

 

…máár… misschien een beetje laat kwamen we tot de conclusie dat het meest unieke pand van de hele Zeedijk óók het meest saaie pand van de hele Zeedijk is – en misschien wel van heel Amsterdam! Nou jaaaa… vanuit het perspectief van de tekenaar dan, die de bouwhistorie van een perceel wil vormgeven – want een mooi pand is het!

ca1544

Detail (met Zeedijk) van de vogelvluchtkaart van Cornelis Anthonisz uit 1544

 

Het pand op perceel Zeedijk 1 is waarschijnlijk gebouwd tussen 1546 en 1550. Het oudste beeld dat we kennen van Amsterdam en Amsterdamse panden is de geschilderde vogelvluchtkaart van Amsterdam van Cornelis Anthonisz uit 1538 – de veel populairdere versie als houtsnede daarvan (zie afbeelding hierboven) dateert uit 1544.  Dat betekent dat het pand aan Zeedijk nummer 1 waarschijnlijk nog niet op de tekeningen van Cornelis Anthonisz staat – hoewel de indeling van de percelen al gelijk is aan de huidige situatie:

Capture

Detail (met Zeedijk 1 tegenover de Sint Olofskapel) van dezelfde kaart van Cornelis Anthonisz uit 1544

 

…maar verder verandert Zeedijk 1 de hele geschiedenis door dus hoegenaamd niet! – en voor een interessante weergave willen we juist een pand dat in de loop der eeuwen zoveel mogelijk van uiterlijk verandert.

Met het tweede criterium – het pand moet in de loop der tijden van uiterlijk veranderen – hadden we dus veel meer moeite. Welk pand moest er dán worden gekozen?

Na vele gesprekken met onder andere de directeur van de NV Zeedijk Janny Alberts en de Amsterdamse professor Stedelijke Identiteit en Monumenten Gabri van Tussenbroek, hebben we daarom gekozen voor een héél ander soort aanpak…